- Χειρισμός παραπόνων

Στα πλαίσια των αρμοδιοτήτων της για διασφάλιση των δικαιωμάτων των ατόμων με νοητική υστέρηση στη Κύπρο η Επιτροπή Προστασίας Νοητικά Καθυστερημένων Ατόμων (ΕΠΝΚΑ) δέχεται προσωπικά ή ομαδικά παράπονα. Τα παράπονα συνήθως υποβάλλονται από τους κηδεμόνες (βλέπε ενότητα «Υποβολή αιτημάτων») . Μετά τη διερεύνηση /εξέταση τους, όταν κριθεί αναγκαίο τα παράπονα παραπέμπονται στις αρμόδιες υπηρεσίες για διαβούλευση/ επίλυση. Δυστυχώς πολλά παράπονα δεν επιλύονται άμεσα, συχνά η επίλυση τους προϋποθέτει ουσιαστικές αλλαγές σε πολιτικές του κράτους, πράγμα το οποίο είναι χρονοβόρο.

Τα παράπονα συνήθως αφορούν στην:

• ανεπαρκή παροχή υπηρεσιών ημερήσιας φροντίδας και κατ'οίκον στήριξης,
• ανεπαρκή στήριξη και παροχή ειδικής αγωγής σε παιδιά που φοιτούν στα κανονικά σχολεία,
• δυσλειτουργία διοικητικών συμβουλίων σωματείων που λειτουργούν προγράμματα κοινωνικής αποκατάστασης,
• ύπαρξη σοβαρών οικονομικών αναγκών,
• ανεπαρκή εργοδότηση στην ανοιχτή αγορά εργασίας και δυσμενείς όρους εργασίας,
• διαχείριση περιουσίας,
• κοινωνική αποδοχή ατόμων με νοητική υστέρηση,
• ανησυχία/ προβληματισμό για το μέλλον των ατόμων που ενηλικιώνονται,
• ανεπαρκή ιατροφαρμακευτική περίθαλψη
• ασφάλεια σε χώρους εκπαίδευσης/ εργοδότησης ,
• αποβολή ατόμων από Ιδρύματα/ Κέντρα Ημερήσιας Φροντίδας,
• αποκοπή/ μείωση /αναθεώρηση του δημοσίου βοηθήματος,
• πειθαρχικά προβλήματα και παραβατικότητα ατόμων με νοητική υστέρηση,
• κηδεμονία ατόμων με νοητική υστέρηση,
• τηλεοπτική προβολή της οικογενειακής κατάστασης ατόμων με νοητική υστέρηση,
• σεξουαλική παρενόχληση ατόμων με νοητική υστέρηση,
• αποϊδρυματοποίηση ατόμων που βρίσκονται στο Νοσοκομείο Αθαλάσσας,
• έλλειψη υπηρεσιών στην ύπαιθρο και στην επαρχία Πάφου,

Η Επιτροπή Προστασίας Νοητικά Καθυστερημένων Ατόμων (ΕΠΝΚΑ) προσβλέπει στην ψήφιση της τροποποίησης του Νόμου 117/89 ώστε να έχει την δυνατότητα για πιο αποτελεσματική παρέμβαση, για λήψη διορθωτικών μέτρων.

- Έγκαιρη /Πρώιμη Παρέμβαση/Συντονιστική Υπηρεσία

Κατά την παιδική ηλικία οι διαδικασίες μάθησης και γενικά η ανάπτυξη συντελούνται με πιο γρήγορους ρυθμούς. Οι βιολογικές δυνατότητες ενός παιδιού αλλά και οι αλληλεπιδράσεις με το περιβάλλον αναμφίβολα έχουν καθοριστικό ρόλο στην ανάπτυξη του. Παιδιά τα οποία παρουσιάζουν ή κινδυνεύουν να παρουσιάσουν διαταραχές στην ανάπτυξη θα πρέπει να τύχουν υποστήριξης με υπηρεσίες Έγκαιρης /Πρώιμης Παρέμβασης, ώστε να ενισχυθούν οι βιολογικές τους δυνατότητες και να αντιμετωπιστούν το ταχύτερο και στο βαθμό που είναι δυνατό περιβαλλοντικές δυσκολίες.

Οι υπηρεσίες Έγκαιρης /Πρώιμη Παρέμβασης είναι υπηρεσίες που ενισχύουν την ανάπτυξη του σώματος, της κίνησης, του λόγου, της αντίληψης και της αυτομέριμνας. Οι υπηρεσίες αυτές προσφέρονται σε παιδιά προσχολικής ηλικίας (ως 6 χρονών) που παρουσιάζουν προβλήματα ή διαταραχές στην ανάπτυξη και περιλαμβάνουν μεταξύ άλλων και υπηρεσίες στήριξης και καθοδήγησης της οικογένειας.

Η Έγκαιρη /Πρώιμη Παρέμβαση αποσκοπεί στην πρόληψη /μείωση του βαθμού εξάρτησης που μπορεί να αναπτύξει ένα παιδί με νοητική υστέρηση ή /και άλλες διαταραχές στην ανάπτυξη. Η Έγκαιρη παροχή των κατάλληλων υπηρεσιών έχει μεταγενέστερα θετικές επιπτώσεις στην ανεξαρτητοποίηση του ατόμου, στη βελτίωση της ποιότητας ζωής του ως ενήλικα και στην ανακούφιση της οικογένειας από τη συνεχή φροντίδα και στήριξη.

Στην Κύπρο οι υπηρεσίες Έγκαιρης /Πρώιμης Παρέμβασης προσφέρονται από τα αρμόδια Τμήματα των Υπουργείων Υγείας, Εργασίας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων και Παιδείας και Πολιτισμού, καθώς και από προγράμματα εθελοντικής πρωτοβουλίας. Υπηρεσίες μπορούν να αγοραστούν και από τον ιδιωτικό τομέα.

Για σκοπούς διευκόλυνσης και παρακολούθησης της παροχής των υπηρεσιών Έγκαιρης Παρέμβασης ορίστηκε, με απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου μέσα στο 2001, Συντονιστική Υπηρεσία κάτω από την εποπτεία της Επιτροπής Προστασίας Νοητικά Καθυστερημένων Ατόμων (ΕΠΝΚΑ). Η Συντονιστική υπηρεσία (ΣΥΕΠ) απασχολεί τρεις Λειτουργούς Έγκαιρης Παρέμβασης (ΛΕΠ) στη Λευκωσία, Λεμεσό / Πάφο και Λάρνακα / Αμμόχωστο. Στη δράση της διεκπεραίωσης του έργου της συμβάλλουν ουσιαστικά οι Δήμοι Αραδίππου και Κάτω Πολεμιδιών. Στη διεκπεραίωση του έργου της η Υπηρεσία στηρίζεται από Τεχνική Επιτροπή στην οποία συμμετέχουν εκπρόσωποι από τα αρμόδια υπουργεία και από τον Παγκύπριο Σύνδεσμο Γονέων Καθυστερημένων Ατόμων. Ουσιαστική είναι η συνεργασία με τους παιδίατρους και τους εξιδικευμένους θεραπευτές.

Λεπτομέρειες για τα καθήκοντα και τη δράση των ΛΕΠ δίδονται στο ενημερωτικό φυλλάδιο

Αξιολόγηση της δράσης της ΣΥΕΠ δίδεται στο παράρτημα των Ετήσιων Eκθέσεων 2004 και 2005